Fundur um Barnamenningarstofnun
í Norræna húsinu 23. september 2004

ATH. ÞESSI SÍÐA ER Í VINNSLU - YFIRLESTUR VANTAR!

Ragnheiður Gestsdóttir setti fundinn og kynnti skýrsluna sem Sigurður Valgeirsson hefur unnið fyrir Samtök um Barnamenningarstofnun.

Sigurður Valgeirsson steig í pontu til að kynna skýrsluna. Hann sagði að hún fjallaði fyrst og fremst um ástandið varðandi barnamenningu hér og erlendis.

Aðallega væri um að ræða tvær ólíkar gerðir barnamenningarhúsa: Ævintýrahús eða barnaleikhús(t.d. Barnas Hus) og svo sérhæfð hús eins og Eldfærin í Óðinsvéum.

Eftir inngang að skýrslunni skoðar Sigurður sviðið á Íslandi en honum kom á óvart hvað mikið starf er hérlendis, það er ekki bara „kjaftæði”, heldur er barnamenningu sinnt af alúð. Hann fékk yfirlit m.a. yfir eftirtalda starfsemi:

• bókasöfn
• leikhús, fræðsla fyrir börn, þeim er t.d. leyft að fylgjast með hvernig sýning verður til
• barnaópera er sýnd árlega skv. samn. við ríkið.
• tónlist, t.a.m. skólatónleikar – en líður fyrir fjárskort
• myndlist, mikið um námskeið, t.d. í Gerðubergi. Listasafni Reykjavíkur, o.fl.
• Árbæjarsafn fær ÍR húsið sem hýsir barnamenningu.
• Þjóðminjasafnið
• Norræna húsið.
• svo blandað menningarstarf, einnig í ljósvakamiðlum.

Sigurður ræddi við hóp fólks, þ.á.m. reynt fólk úr ýmsum áttum. Vegur bókarinnar virtist oft verða undir. Hann sagði að spurningin sem brennur á vörum hans að lokum sé: Á að stofna barnamenningarhús?

Sigurður sagði frá þremur konum sem hafa gert rekstraráætlun og fengið styrk frá Auði í krafti kvenna. Samt mæli ýmsar röksemdir með því að réttara væri að gera miðstöð, sem tengdi saman ýmsa aðila sem væru að gera svipaða hluti. Þetta kallaði hann „Köngulóarmódelið“ – það þyrfti ekki eitt hús í viðbót, heldur samræmingu. Einnig þyrfti að gera öfluga kynningu: ef starfið væri sýnilegra, yrði það „fínna”.

Slíkt hús myndi tengja starfsemi á öllu landinu – ekki bara í Reykjavík, sinna upplýsinga- og kynningarhlutverki og myndi renna stoðum undir barnamenningarstarf um allt land.

Loks kynnti Sigurður til sögunnar „módelin 3“ (skoða) og sagði að þriðja leiðin væri ódýrust, á 11,3 milljónir. Hann nefndi að umræða um barnamenningu væri lítil. Sjálfur hefur hann unnið mikið við almannatengsl og vissi að það væri ekki hægt að búa til eitthvað úr engu. Sú tarfsemi sem þegar fer fram er illa kynnt - til dæmis vissu varla ein samtökin af öðrum. Ef starfsemin væri almennt betur kynnt, væri meiri möguleiki á styrkjum frá stjórnvöldum.

Að lokum sagði Sigurður að „módel 2“ gætu flestir verið ánægðir með. Þarna væri salur þar sem hægt væri að ganga að íslenskum barnabókum, ásamt kynningarfulltrúa. Fólk gæti talað saman og „talað upp” í sinni starfsemi.

Að lokinni kynningu Sigurðar hófust opnar umræður.

Guðlaug Richter, fundarstjóri
Við ættum að hafa í huga hvað við gerum næst. Það er fólk hér í salnum sem væri tilbúið að taka að sér verkefni. Skýrslan kom úr prentun í gær og hefur t.d. ekki verið kynnt fyrir menntamálaráðherra og öðrum forsvarsmönnum. Guðlaug tók fram að hún, Ragnheiður Gestsdóttir og Anna Heiða Pálsdóttir væru einungis kosnar í bráðabirgðastjórn. Hefur einhver spurningar?

Rakel Pétursdóttir frá Listasafni Íslands
Rakel tók fram að Sigurður hefði mismælt sig, safnið héti ekki Listasafn Reykjavíkur, heldur ÍSLANDS. Þar hefur verið í gangi öflugt menningarstarf fyrir börn. Listasafnið hefur m.a. unnið að stefnu fyrir Barnamenningarhús. Börn hafa starfað innan ramma safnsins með ýmsu móti, m.a. væri þar listasmiðja fyrir börn. Einnig er safnið virkur þátttakandi í „Börnekultur i Norden“ (BIN). Rakel stofnaði Íslandsdeild þeirra samtaka. Henni þætti draumur að gera það að öflugum vettvangi. Nú er Íslandshluti samtakanna kominn í hendur Jóns Jónssonar og Rakelar (Björnsdóttur?). Fínt að þannig samtök tengi saman fólk á þessu rannsóknarsviði. Hægt væri að nýta sér þessa þekkingu sem er komin hjá L.Í.

Kristín Steinsdóttir, rithöfundur
Kristín byrjaði á því að þakka Sigurði fyrir skýrsluna. Í upphafi var þetta eins konar fálmandi starf, en nú væri mikils virði að hafa þessa skýrslu. Í gegnum tíðina hefur alltaf verið draumurum HÚS en sá draumur hafi alltaf tekið enda vegna þess að ekkert hús væri til. Kristín kveðst ekki vilja vera svartsýn en í módeli 3 séu 2 skrifstofur í þJÓÐARBÓKHJLOÐU. Er eitthvað handbært þar eða er þetta einn draumurinn enn?

Guðlaug Richter, fundarstjóri
Guðlaug svarar því að upphaflega hafi Sigrún Klara Hannesdóttir, æandsbókavörður, verið einn af upphafsmönnum hópsins og sagði þá strax að hún gæti boðið eitt herbergi í Þjóðarbókhlöðu. Sigurður hafi talað við Sigrúnu Klöru en hún hafi sagt að ekki væri hægt að setja upp sérstakt „barnabókasafn” heldur þyrftu þær að vera á sínum stað í hillum safnsins. Guðlaug benti á að gott væri að heyra frá Rakel í Listasafni Íslands, sem sýndi hvað aðrir áhugamenn um barnamenningu væru illa upplýst um hvað safnið væri að gera.

Guðrún Þórsdóttir hjá Fræðslumiðstöð Reykjavíkur
Kveðst hafa verið að vinna með börnum lengi. Okkur hættir til að vilja HÝSA allt, setja í hús. Hún leggur til (kostar engar milljónir) að hægt væri að hýsa hluti út um allt. Meira að segja Sorpa hefur verið að vinna með dagatöl swem börn koma að. Leggur til góða heimasíðu. Þessi fréttaflutningur er svo tilviljanakenndur. Á heimasíðu væri „kanal“ um það sem börnin eru að skapa. Nefndi dæmi um manneskju frá Ástralíu sem sagði að íslensk börn væru svo óhrædd við að fara nýjar leiðir, þau væru svo öguð. Við erum að vinna með „mótivatíón“ barnanna. Leiklist þarf mikið að styrkja. Í síðustu viku kom út ný bók sem heitir Leiklist í skólastarfii sem er ávísun inn á svo margt. Hægt að breyta öllu í leiklist. Endalaus fréttaflutningur mögulegur – en það þarf ekki hús. Hér er svo mikið af tómum húsum. Köngulóarhugmyndin er frábær, þær eru vinnusamar og það kemst enginn framhjá þeirra neti.

Guðrún Kristjánsdóttir, prófessor í barnahjúkrun
Íslensk börn eru mjög framarlega í tækni, Sniðugt að búa til „sýndarbarnahús” á Netinu. Guðrún gælir líka við þá hugmynd að til sé einhver staður, hvort sem það væri Þjóðarbókhlaðan eða HÍ. Nokkur ræddu saman í sumar um hvað væri gaman að hafa stað við Háskóla Íslands þar sem börn kæmu að, þar sem þau fengju tækifæri til að nýta sér það nýjasta og það gæfi okkur um leið hugmyndir hvernig væri hægt að gera hluti í framtíðinni. Virkja þennan hugmyndabanka HÍ um eins konar menningarmiðstöð væri eitthvað sem við gætum hugað að.

Ragnheiður Gestsdóttir, barnabókahöfundur
HÉR ER verið að gera margt gott. Stór punktur: þó að unnið sé mikið að barnastarfi er það lítið metið – ekki talið VINNA, heldur hobby eða aukavinna. Gegnumsýrir viðhorf margra (ekki okkar hér inni). Langur vegur frá því að metið sé að verðleikum. Hugmyndin um heimasíðu er stór hluti af þessu köngulóarmódeli. Við megum hins vegar ekki gleyma þvía að það er enginn staður til á Íslandi þar sem við getum komið með börnin okkar og skoðað barnabækur, flett upp á nýjum og gömlum vinum. Ekki auðvelt að finna bækur eftir vissa höfunda – sem e.t.v. eru ekki lengur lánaðar út. Bókaforlög hafa ekki treyst sér til að endurútgefa gamlar, sígildar bækur. Við eigum bókakostinn en hann er ekki aðgengilegur. Sama gildir um tónlistarefni, sjónvarpsefni, o.fl. Það þarf ekki stórt hús undir þetta. 50 fermetra. Kannski væri hægt að nýta eitthvað af þessum tómu húsum sem Guðrún nefndi. Aðgengi: Líka fyrir börn utan höfuðborgarswvæðisins. Auðvelda þeim aðgengi að bókum, heilu byggðarlögin eru að verða bókabúðalaus, við kvörtum yfir að börnin lesi ekki nóg, en hvað gerum við til að útvega þeim bækur?

Áslaug Jónsdóttir, myndlistarmaður og rithöfundur
Söfnun er góð hugmynd, en spurningin er um aðgengi að henni. Barnabókamyndskreytingar eru að týnast. Er einhver söfnun í LÍ á frummyndum að barnabókaskreytingum?

Rakel Pétursdóttir frá Listasafni Íslands
Nei, ekkert slíkt.

Ragnheiður Gestsdóttir, barnabókahöfundur
Nefndi myndlist sem búin er til fyrir börn (fyrir utan þá sem þau skapa sjálf). Mjög vinsælar sýningar hafa verið á Norðurlöndum á myndskreytingum úr barnabókum.

Rakel Pétursdóttir frá Listasafni Íslands
Við höfuim fengið lánaðar frumskreytingar og sýnt þær en þetta er bara hluti.

Hulda Karen Daníelsdóttir, kennsluráðgjöf hjá Fræðslumiðstöð Reykjavíkur
Fyrir börn og það sem börn skapa. Er það flokkað?

Sigurður Valgeirsson
Já, þetta er allt í gangi.

Hulda Karen Daníelsdóttir, Fræðslumiðstöð Reykjavíkur
Næstu skref? Jafnvægið á milli þessara tveggja?

Sigurður Valgeirsson
3 flokkar.

Hulda Karen Daníelsdóttir, Fræðslumiðstöð Reykjavíkur
Jafnvægið mikilvægt.

Rakel Pétursdóttir frá Listasafni Íslands
Mætti sameina módel 1 og módel 2. Húsið gæti verið tengiliður.

Sigurður Valgeirsson
Bæði starfsemi (Stokkhólmur) og unnið með skólum og stofnunum. Sig: Konur varaðar við því að maður hugsaði of smátt. Það ætti að hugsa stærra.

Rakel Pétursdóttir frá Listasafni Íslands
Undrandi á að Sig hafi ekki fundið neitt um barnamenningu í stefnuskrá flokkana. Nefnir Hverfisgötu og Fríkirkjuveg 11, sem var rekið sem e.k. barnamenningarhús.

Sigurður Valgeirsson
Maður gæti tapað sér í þeirri umræðu.

Áslaug Jóhannsdóttir, leikskólakennari á Barnaspítala Hringsins
Sammála að það vanti skilgreiningu á því sem börn skapa og það sem skapað er fyrir börn. Mikilvægt að skrásetja það sem verður til hjá börnunum sjálfum.

Ragnheiður Gestsdóttir, barnabókahöfundur
Bendir á barnalistasafnið í Osló, með list barna.

Hulda Karen Daníelsdóttir, Fræðslumiðstöð Reykjavíkur
Hreyfanleikinn er mikilvægur, að þetta nýtist börnum um allt land.

Ragnheiður Gestsdóttir, barnabókahöfundur
Köngulóarmódelið býður upp á það.

Sigurður Valgeirsson
Heimsóknir á milli slíkra stofnana gæti leyst af sunnudagsbíltúrinn!

Guðrún Hannesdóttir, rithöfundur
Danir eru með öflugt net, hefur Sig kynnt sér það? Sig: bendir á að Ragnheiður Þórarins sée vel inni í þessum málum eins og kemur fram í skýrslunni. Vitnar í skýrsluna, skipt um módel 3-4 sinnum á jafnmörgum árum. Fram og tilbaka, en nú er það uppi að vera ekki með sér hús, heldur hýsa í listasöfnum eöa listastofnunum. Gaman að sjá umræðuna eflast.

Guðrún Þórsdóttir hjá Fræðslumiðstöð Reykjavíkur
Ein manneskja einhvers staðar, t.d. í Gerðubergi, er að gera fullt en það þarf að breyta viðhorfum, svo börnin finni sér farveg, þarr sem þau geta notið sín og hist og verið skapandi.

Guðrún Kristjánsdóttir, prófessor í barnahjúkrun
Nefndi alls konar mót í Vesturbæknum. Krakkar 9-13 ára hittast og eru með keppnir og mót, t.d. í heimahúsum (Yukio?). Svona heimasíða gæti verið vettvangur til að miðla, þar sem þessir krakkar væru tengiliður.

Hulda Karen, Fræðslumiðstöð Reykjavíkur
Þessi vakning, t.d. þessi skýrsla, sýnir að þetta gæti komið inn í starfsemi sveitarfélaga, m.a. í nýbúamálum. Hvar á þetta heima í stefnumálum? Sniðugt að koma því inn.

Ragnheiður Gestsdóttir, barnabókahöfundur
Við munum ftir börnum á tyllidögum. Allt sem gert er f. börn á að kkosta miklu minna en það sem gert er fyrir fullorðna. Nefndi dæmi úr sjónvarpi, barnaefni á að kosta minna. Þar vitundarvakningu og viðhorfsbreytingu.

Sigurður Valgeirsson
Það er engin pressa á stjórnmálaflokkana, ekki talað um börn.

Hulda Karen Daníelsdóttir, Fræðslumiðstöð Reykjavíkur
Þau eru ekki kjósendur.

Guðrún Kristjánsdóttir, prófessor í barnahjúkrun
Þau eru verðandi kjósendur.

Sólveig Ebba Ólafsdóttir, grunnskólakennari
Það er hópurinn sem er gagnrýnastur á okkur, þau vita að við tökum bara eftir þeim á tyllidögum. Unglingar myndu gjarnan vilja geta farið eitthvað og sýnt. Þar gæti þetta hús komið mjög sterkt inn. Þau eiga að gera allt ókeypis en verða sjálf að borga ef þau ætla að gera eitthvað. Hrifin af samþættingu við háskóla. HÍ eiga allir. Hús í Rvk eiga Reykvíkingar. HÍ væri meiri þjóðareign. Aðgangur að rannsókna- og fræðasetri: ef hægt væri að koma þessum börnum (framtíðarstúdentar- og kjósendur) að HÍ swé hluti af samfélaginu, ekki perla í fjarlægð, væri gott. Akkur í því að fara t.d. á Þjóðminjasafnið og sýnt börnum þennan stað, rætt um hann. Segir að flöturinn sem Guðrún próf benti á, sé fínn. Hvaða orð sem vfið viljum nota. Hugsanleg samnýting fyirr börn og hægt að nota húsið í víðari skilningi.

Guðrún Kristjánsdóttir, prófessor í barnahjúkrun
Bendir á rannsóknardag vegna barna við Háskóla Íslands sem ætlaður er í byrjun nóvember.

Kristín Steinsdóttir, rithöfundur
Það er mjög spennandi hugmynd.

Guðrún Kristjánsdóttir, prófessor í barnahjúkrun
Ýmsar hugmyndir eru á kreiki um að fá aðila til að kosta stöðu í rannskóknum á barnabókmenntum. Sú staða er ekki til í dag. Ef hún fengist skipuð, gæti það orðið lyftistöng inn í svona stofnun.

Ragnheiður Gestsdóttir, barnabókahöfundur
Hreinar rannsóknir varðandi barnabókmenntir á móti velferðarsjóði barna. Kostunaraðili frekar háskólans, KHÍ o.fl. að búa til svona stoður. Mun auðveldara að fá aðila til að borga heimasíðu. Góð börn eru ekki fréttaefni.

Sólveig Ebba Ólafsdóttir, grunnskólakennari
Öll börn eru góð börn. Við þurfum að huga að þeim sem eru á jaðrinum að vera „góð börn”.

Ragnheiður Gestsdóttir, barnabókahöfundur
Miklv. Að hugsa til þeirra sem fá allt sitt efni úr sjónvarpi, bíómyndum. Þarf að opna leiðina og gera aðgengi mögulegt.

Guðrún Þórsdóttir hjá Fræðslumiðstöð Reykjavíkur
Þarf að sýna að það sé þjóðhagslega hagkvæmt að styrkja barnamenningu.

Sigurður Valgeirsson
Vitnar í 20% og 100% í skýrslunni (Ragnheiður þ'ÓR).

Guðlaug Richter, fundarstjóri
Skilgreiningin er víð – en hver sem lendingin verður, styður þétta allt hvert annað. Eitt lítið skref er skref í áttina. Vildei kalla eftir því að við ákv. Hvað við ætlum að gera næst. Við höfum skýrsluna. Bráðabirgðastjórnin: OKKAR starfri er lokið og við köllunm eftir sporgöngumönnum. Hvað ætti að vera hlutverk þessa hóps? Einhver bjóði sig fram til þessa starfa.

Mjög nauðsynlegt að kynna þessa skýrslu, menntam. Ráð og velfsj barna. SKILGREINA Enn betur og fara yfir. Móta stefnu og finna peninga. Þótt það sé bara sýndarheimur þarf stað og peninga og manneskju.

Guðrún Hannesdóttir, rithöfundur
Er búið að heyra t.d. frá menntamálaráðherra? Góa, Gulla, nú þarf einhver að kynna þetta betur. Gulla: hrædd um að málið lognist út af ef við finnum ekki fólk með hlutverk.

Sigurður Valgeirsson
Það þarf að leggja fram hugmynd á borð ráðherra.

Áslaug Jóhannsdóttir, leikskólakennari á Barnaspítala Hringsins
Þakkar brbstj og skýrsluna. Er nokkur leið að búa til stærri hóp? Góa ge3tur haldið áfram að fylgja eftir þessari skýrslu.

Rakel Pétursdóttir frá Listasafni Íslands
Norræna ráðherranefndin hefur veitt fé í þetta og skilgreint vel hvað er barnamenning. Það vantarí þessa skýrslu, að við séum sammála um hvað þetta hugtak snýst um.

Guðrún Þórsdóttir hjá Fræðslumiðstöð Reykjavíkur
Hvaða framhaldslíf hefur þetta?

Ragnheiður Gestsdóttir, barnabókahöfundur
Forvarnarhlutv. Er góður punbktur, ekki erfitt a ð sannfæra fólk um hvað þetta er til góðs, t.d. íþróttir. Menningarstarfsemi – kennsla um hana góðar forvarnir.

Rakel Pétursdóttir frá Listasafni Íslands
Er þetta þá virkt, t.d. BIN I Norden? Eru komnir með skilgreiningu? Guðrún Hann: Við vorum að leita að fólki.

Sigurður Valgeirsson
Fólk hafði ekki tíma, þetta er net fræðinema. Haldnar ráðstefnur, gefnar út skýrslur. Passaði ekki inn í skýrsluna (Sig frá Þuríði Jóh).

Rakel Pétursdóttir frá Listasafni Íslands
Hefur heimsótt mörg barnamenningarh´ðus. Snýst um að fullorðnir virði barnamenningu.

Guðrún Þórsdóttir hjá Fræðslumiðstöð Reykjavíkur
Er ekki hægt að mynda hóp sem væri bráðabirgðastjórni? Hulda Karen og Rakel gætu e.t.v. unnið með einhverjum öðrum að þessu.

Ragnheiður Gestsdóttir, barnabókahöfundur
Þarf að kynna stöðuna, kynna skýrsluna. Ekki hægt að segja við menntamálaráðherra: „Gerðu svo vel, hér er skýrslan.“ Allir vilja net, upplýsingabanka, allir líta á það sem jákvætt. Hversu stórt pláss í námskeiðahaldi, uppákomum o.fl.

Guðlaug Richter, fundarstjóri
Eigum við ekki að stofna hóp sem kynnir þetta, svo þurfum við að halda aðalfund í apríl. Þá væri hægt að fara yfir verk hópsins. Hefði viljað meira en þessa kynningu.

Ragnheiður Gestsdóttir, barnabókahöfundur
Hægt að leggja fyrir ráðh. Að það væri samdóma álit að net kæmist á.

Kristín Steinsdóttir, rithöfundur
Á sínum tíma kom fram við Velferðasjóð að hann vildi leggja okkur lið í ráðherra þegar línur væru komnar. Sjá hvort þau bjóðast aftur til þess að vera meðreiðarsveinar. Ef hægt færi að sigla með þeim ætluðu þau að leggja lið í ráðherra.

Ragnheiður Gestsdóttir, barnabókahöfundur
getur ekki ímyndað sér að þau taki ekki vel í það. Góður startpunktur, söluvæn aðferð. Tengslin góð, gott að vita með HÍ, Guðrún til í samstarf o.fl. Gjá á milli barnabókmennta og barnamenningar. Góa: Ekki hægt að taka eitt úr samhengi við annað. Guðr (FRÆ) er ekki flókið fyrir fólk að hugsa heildstætt?

Hulda Karen Daníelsdóttir, Fræðslumiðstöð Reykjavíkur
Tenging við skóla mikilvægt, að koma þessu til barnanna í gengum skólana. Megum ekki gleyma hvar börnin eru. Í skólunum hægt að koma til allra. Grunnskólatengingin.

Eftirtaldir buðust til að vinna áfram að þessu máli og vera í stjórn Samtaka um barnamenningarstofnun:

Guðrún Kristjánsdóttir, prófessor í barnahjúkrun
Guðrún Þórsdóttir, Fræðslumiðstöð Reykjavíkur
Rakel Pétursdóttir, Listasafni Íslands
Ragnheiður Gestsdóttir, barnabókahöfundur
Hulda Karen Daníelsdóttir, Fræðslumiðstöð Reykjavíkur

Lögð var fram hugmynd um samstarf, t.d. við Gerðuberg. Einnig hugmynd um tengslanet, það hlyti að vera hagsmunamál fyrir stofnanir. Hólmfríður Ólafsdóttir í Gerðubergi væri t.d. sterkur samstarfsaðili.

Guðlaug Richter, fundarstjóri
Síðasta uppástungan. Okkur vantar formann sem boðar fund og stýrir þessu, sem ber ábyrgð á framhaldinu . Ragnheiður Gestsdóttir var tilbúin að taka það á sig, og mun boða fyrsta fund.

Fundi slitið

< Tilbaka á aðalsíðu um Barnamenningarstofnun